Thứ Tư, ngày 14 tháng 10 năm 2009
Yo-Yo Ma, tên Trung Quốc là Mã Hữu Hữu, sinh ngày 7/10/1955, là một trong những nghệ sĩ cello nổi tiếng nhất thế giới.

Yo-Yo Ma độc tấu trước công chúng lần đầu tiên vào năm 5 tuổi, đến tuổi 19, anh đã được so sánh với các bậc thầy như Rostropovich và Casals. Là một gương mặt cello nổi tiếng thế giới, Ma xuất hiện ở mọi thủ phủ âm nhạc trứ danh toàn cầu cùng với các nhạc trưởng và dàn nhạc lớn. Anh được quốc tế công nhận như một vị đại sứ của âm nhạc cổ điển.

Nghệ sĩ đa tài Yo-Yo Ma luôn luôn tìm kiếm những con đường mới để giao tiếp với khán giả, bản thân anh cũng luôn khát khao vươn lên trong nghệ thuật. Dù là trình diễn bản concerto mới, thổi sức sống cho một kiệt tác cũ, trình tấu cùng bạn đồng nghiệp nhạc giao hưởng, khám phá ra các hình thái văn hoá và âm nhạc ngoài nhạc cổ điển Tây phương truyền thống, Ma đều cố gắng tìm ra sự kết nối trong sức tưởng tượng phong phú.

Ma là một nghệ sĩ độc quyền của Sony Classical, anh thực hiện hơn 50 album, và giành tới 15 giải Grammy. Đĩa nhạc mới nhất của anh là Cello of Vivaldi, với những bản concerto lần đầu tiên Ma thu âm và những tác phẩm cải biên mới của Antonio Vivaldi, Ton Koopman và dàn nhạc giao hưởng Amsterdam, trình làng mùa xuân năm 2004. Tháng Hai vừa qua, Ma nhận bích chương Grammy thứ 15 cho thu âm bán chạy nhất 2003 Obrigado Brazil và cả Thu âm cổ điển crossover xuất sắc. Obrigado Brazil là sự tôn vinh âm nhạc của người Brazil - từ cổ điển tới bossa nova và samba mà Ma đã cùng với loạt nghệ sĩ tài danh nhất Brazil và châu Mỹ Latin thực hiện bao gồm Sérgio và Odair Assad, Egberto Gismonti, Paquito D'Rivera và Cesar Camargo Mariano.

Thành công của Obrigado Brazil là kết quả sau buổi trình diễn trực tiếp của Yo-Yo Ma tại Đại sảnh Zankel thuộc Carnegie. Trình làng năm 2003, Paris - La Belle Epoque có sự tham gia của Ma (chơi nhạc Pháp cho cello và dương cầm) với nghệ sĩ piano Kathryn Stott, với các tác phẩm do chính anh cải biên từ sáng tác violin của Fauré, Massenet và Saint-Saëns.

Một số đĩa nhạc Ma làm cho Sony Classical gần đây gồm Silk Road Journeys: When Strangers Meet, Yo-Yo Ma Plays the Music of John Williams và Classic Yo-Yo. Đi suốt chiều dài vô vàn đĩa nhạc Ma thực hiện, không thể phủ nhận rằng, anh là một trong những nghệ sĩ thu âm có album bán chạy nhất của địa hạt cổ điển.

Yo-Yo Ma luôn giữ được thế cân bằng giữa vị trí độc tấu và nghệ sĩ biểu diễn cùng dàn nhạc. Anh truyền cảm hứng cho cộng sự, sáng tạo những chương trình cùng với các nghệ sĩ như Emanuel Ax, Daniel Barenboim, Christoph Eschenbach, Pamela Frank, Jeffrey Kahane, Kayhan Kalhor, Ton Koopman, Jaime Laredo, Bobby McFerrin, Edgar Meyer, Mark Morris, Mark O'Connor, cố nghệ sĩ Isaac Stern, Kathryn Stott, Wu Man, Wu Tong và David Zinman. Mỗi lần cộng tác, Ma lại tích luỹ được cho mình tầm nhìn rộng hơn từ một thể loại riêng biệt. Một trong những mục tiêu của Ma là thăm dò, khám phá âm nhạc dưới góc độ giao lưu cộng đồng, một chuyến xe chuyển tải các ý tưởng, sự đa văn hoá khắp thế giới.

Để thúc đẩy hơn nữa mục tiêu của mình, Ma đã thành lập dự án Silk Road (Con đường tơ lụa) để xúc tiên việc nghiên cứu văn hoá, nghệ thuật truyền thống và trí tuệ của người xưa qua "con đường tơ lụa" nối Địa Trung Hải với Thái Bình Dương. Trải rộng trên nhiều lĩnh vực, dự án của Ma đã khám phá những di sản rực rỡ của những đất nước trên "con đường tơ lụa" cổ xưa, và nhận biết rõ dấu ấn nghệ thuật truyền thống trong âm nhạc hôm nay. Những nghệ sĩ tham gia dự án Con đường tơ lụa đều tập trung trong một sự thống nhất cao, nỗ lực khởi nguồn các chương trình văn hoá và giáo dục, đặc biệt là tham gia vào hơn 12 lễ hội, liên hoan âm nhạc, bao gồm Liên hoan Smithsonian Folklife năm 2002.

Yo-Yo Ma rất tận tuỵ trong các chương trình giáo dục không chỉ mang tới cho khán giả trẻ sự tiếp xúc gần gụi hơn với âm nhạc, mà còn cho phép họ đóng góp khả năng sáng tạo của mình. Trong lúc đi lưu diễn, anh đã dành mọi thời gian có thể để tham gia các lớp giảng dạy và cung cấp thông tin cho sinh viên âm nhạc hoặc người yêu thích âm nhạc.

Bố mẹ Yo-Yo Ma là người Trung Quốc, sinh ra anh ở Paris. Anh bắt đầu học cello cùng cha năm 4 tuổi, sau đó sớm theo cùng gia đình tới New York, nơi anh lớn lên. Sau này, anh theo học Leonard Rose tại trường Juilliard. Ngoài ra, Ma còn say mê với ngành khoa học giáo dục nhân văn truyền thống, tốt nghiệp Đại học Harvard năm 1976. Ma và vợ hiện có hai con.

Anh chơi hai nhạc cụ, chiếc cello Montagnana 1733 từ Venice và Davidoff Stradivarius 1712.

Tú Trúc (tổng hợp)

faith85